را نهى فرموده ايد از گريه . گفت : إنّما نهيتُ عن صوتين أحمقين فاجرين : صوت عند نغمة لهو و لعب و مزامير شيطان ، و صوت عند مصيبة خمش وجوه و شق جيوب و هذا رحمة من لا يَرْحَم [ لا يُرحَمُ ] . « 1 » و « انّما » اداتِ حصر است يعنى : نهى نكرده ام شما را مگر از صوتَين مذكورَين . پس ، صوتى كه مشتمل بر لهو نباشد و بهشت را به خاطر رساند حرام نخواهد بود . چنان كه در كتاب من لا يحضره الفقيه منقول است كه شخصى از حضرت امام زين العابدين عليه السلام سؤال كرد از خريدنِ كنيزكِ خوش آواز ، فرمود : ما عليك لو اشتريتَها فَذكَّرَتْكَ الجنّة « 2 » . يعنى : باك نيست بر تو اگر بخرى او را ، پس بهشت را به خاطرِ تو رساند به خواندنِ قرآن و كلام و اشعارِ مشتمل بر زهد و فضائل . و اگر كسى گويد كه تفسير لهو الحديث و قول زور به غنا ، دالّ است بر آنكه هر چه او را غنا گويند ، حرام است ؛ زيرا كه ميان معرَّف و معرِّف تساوى ، شرط باشد ، جواب گوييم كه اگر معرِّف ، حد يا رسم حقيقى باشد ، شرط بودن تساوى ميان او و معرَّف مسلَّم است ؛ امّا اگر تفسير لفظى باشد ، تفسير به اعم جايز است . چنان كه اهل لغت « سُعدانه » را به « نبت » تفسير كرده اند و حال آنكه نبت اعم است از سعدانه . و السّلام على مَن سلك سبيلَ الإنصاف و تَجَنَّبَ عن طريق التعصُّب و الاعتساف . . .

--> « 1 » عوالى اللآلي ، ج 1 ، ص 122 123 ، ح 52 « 2 » الفقيه ، ج 4 ، ص 60 ، باب حدّ شرب الخمر و ما جاء في الغناء و الملاهى ، ح 5097